Ciekawe miejsca w sieci
Wyciagna³ rêkê, ale pan Ramian szukajac czapki tak siê jakos zakrzatna³, i¿ nie wiadomo by³o, czy w ogóle zauwa¿y³ ruch Seweryna. Ten zagryz³ tylko wargi i lekko poruszy³ d³onia w powietrzu, jakby rozpêdza³ niewidzialny dym. Administrator szybko wyszed³.
Seweryn zosta³ sam w hallu. Ju¿ chcia³ pójsæ do jadalni, gdy wyda³o mu siê, ¿e z pokoju ojca dobieg³y kroki zmierzajace w stronê drzwi. „Czy¿by stary chcia³ ze mna rozmawiaæ?” - zaniepokoi³ siê. Wstrzyma³ oddech. „Nie, przes³ysza³em siê” - upewni³ siê po chwili. W domu by³a cisza. Odetchna³ z ulga. Wzia³ ze stolika zostawiona przez Ramiana gazetê, przedar³ na pó³ i zmiêta cisna³ do kosza.
Kolacjê jad³ wolno, lecz z apetytem. Pó³mrok wyd³u¿ajacy rozleg³a salê, sciany, które dziêki ciê¿ko oprawnym obrazom zdawa³y siê chyliæ ku pod³odze, bezszelestne ruchy us³ugujacego Franciszka, leniwe ciep³o idace od kominka, a przede wszystkim cisza rozleg³ego domu i swiadomosæ, ¿e poza plecami biegnie w mroczna g³ab d³uga amfilada pokojów - wszystko to, odciête od wichury szalejacej na dworze, od brzêku rynien, szumu drzew i ³oskotu z rzadka szarpiacego okiennicami, stwarza³o nastrój ³agodny, nasycony spokojem i bezpieczeñstwem. „Ciekawy jestem, co jutro bêdê robiæ o tej porze? - pomysla³. - Powinno ju¿ byæ po wszystkim! Ca³a wies bêdzie siê trzasæ od domys³ów.” Usmiechna³ siê. Ale w zestawieniu z obecna atmosfera ca³y zamierzony plan znowu wyda³ mu siê nieomal nierzeczywisty. Zniecierpliwiony w³asnym niezdecydowaniem, wiêcej: niemo¿noscia ca³kowitego w¿ycia siê w to, co mia³y przyniesæ najbli¿sze godziny, odsuna³ talerz. Franciszek, jak opiekuñczy duch, natychmiast wy³oni³ siê z kata i stana³ obok. Seweryn ledwie zda¿y³ opanowaæ gwa³towny odruch niechêci. Dopiero teraz zda³ sobie sprawê, ¿e gdy jad³ - Franciszek przez ca³y czas musia³ na niego patrzeæ. Chcia³ wiêc sobie przypomnieæ, jak siê zachowywa³ i jaki mia³ wyraz twarzy. Jednoczesnie przemknê³o mu przez g³owê: czy Franciszek wie ju¿ o smierci Buraka? A inni, ca³a s³u¿ba, ci wszyscy, którzy znali zabitego jeszcze jako dziecko, pamiêtali go wyrostkiem? Przypomnia³ mu siê nagle jeden letni dzieñ sprzed dwóch lat: wróci³ do domu o tej samej mniej wiêcej porze co dzisiaj, sam jad³ kolacjê, us³ugiwa³ Burak, mniej wprawdzie bezszelestny i sprawny ni¿ Franciszek, ale za to bezposredniejszy, bli¿szy w swojej nieporêcznej m³odzieñczosci. Tego wieczoru Burak po raz pierwszy mia³ przyprowadziæ Sewerynowi dziewczynê ze wsi. Chocia¿ byli w jadalni sami, zakomunikowa³ mu te wiadomosci poufnym szeptem, g³osem, który zbyt dygota³ podnieceniem, aby brzmia³ spokojnie. Nazajutrz, gdy zjawi³ siê rano ze sniadaniem, o nic nie pyta³, ale Seweryn ³atwo odczyta³ w jego oczach b³ysk zaciekawienia. Ten b³ysk czêsto pózniej wraca³ w spojrzeniach lokajczyka. „Ciekawe, jak Burak wyglada³ w chwili smierci?” - pomysla³ Seweryn. Chcia³ sobie wyobraziæ twarz, która pamiêta³, sciêta ch³odem smierci. Jednak nie tylko jej nie ujrza³, ale nawet rysy ¿yjacego Buraka zaczê³y mu siê w pamiêci zacieraæ.
W salonie zachrobota³ zegar i jedno jasne, niespodziewanie czyste uderzenie przeniknê³o z ciemnosci: pó³ do dziewiatej. Najdalej za godzinê Nawrocki powinien byæ u siebie w domu. Seweryn podniós³ siê ociê¿ale. Dopiero teraz, gdy stana³, odczu³ znu¿enie.
- Gdzie pan in¿ynier ka¿e podaæ herbatê? - zapyta³ Franciszek.
- Jak zawsze do salonu... Albo nie, niech Franciszek zaniesie do mego pokoju, zmêczony jestem, zaraz siê po³o¿ê.
- S³ucham pana in¿yniera.
Pokój, który zajmowa³ Seweryn, znajdowa³ siê na prawym skrzydle domu. Z hallu prowadzi³ w tamta stronê d³ugi korytarz, mo¿na równie¿ by³o przejsæ pokojami a¿ do tzw. ma³ej biblioteki, skad drzwi wychodzi³y na ten sam korytarz. W po³owie drogi Seweryn zatrzyma³ siê.
Okiennice w drugim salonie by³y jeszcze nie zamkniête. swiat³o z jadalni dobiega³o tu ledwie uchwytnym odblaskiem, nik³ym, dogasajacym dr¿eniem zatrzymywa³o siê przed progiem i ciemnosæ rozleg³ego pokoju, jak gdyby niczym nie ograniczona, otwiera³a siê na ciemnosæ nocy ogromna i gêsta, a tylko gdzies w odleg³ej g³êbi bita szumem i wznoszaca siê k³êbami cieni. Nagle, nieomal pod samym oknem, przenikna³ ciszê krzyk puszczyka.
Seweryn zawróci³. Szybkim krokiem przeszed³ przez salon, sto³owy, mina³ hall i zapuka³ do pokoju ojca. Nikt nie odpowiedzia³. Nacisna³ wiêc klamkê i lekko uchyli³ drzwi: gabinet by³ pusty i ciemny, swieci³o siê w sypialni. Miêkki dywan st³umi³ odg³os kroków. Przed progiem Seweryn zatrzyma³ siê.
Gej¿anowski ubrany w swój domowy szlafrok, przypominajacy habit zakonny, klêcza³ przy ³ó¿ku na klêczniku obitym czerwonym pluszem, z g³owa wsparta o pulpit. Odwrócony plecami do drzwi, nie zauwa¿y³ obecnosci syna. Seweryn skrzywi³ siê pogardliwie. „Stary bigot!” - pomysla³. Nie chcac jednak, aby rozmowa rozbi³a siê o pierwsze trudnosci, cofna³ siê do gabinetu i g³osno chrzakna³.
- Czy mo¿na? - spyta³.
W sypialni zaszelesci³o Podobnie ustosunkowa³y siê do sedelnickiego proboszcza okoliczne dwory. Zbyt powa¿nie mówi³ o komunizmie, aby nie zostaæ posadzonym o wystêpne i skryte, a tak ze stanem duchownym nie licujace sympatie. Umacnia³ jeszcze ten sad swoimi wypowiedziami zarówno w kwestiach narodowosciowych, jak i w sprawie reformy rolnej. Ros³a wiêc przepasæ pomiêdzy nim a miejscowym ziemiañstwem. Dwory nie mog³y mu darowaæ, i¿ znajdowa³ ostre i bezwzglêdne s³owa, gdy przychodzi³o do rozmów o roli ziemiañstwa na kresach w dawnej Polsce niepodleg³ej i pózniej podczas zaborów. Przypominajac b³êdy przodków, dotkna³ ich potomków w najczulsze struny pró¿nosci. A jego wiara, ta równie¿ przemawia³a przeciw niemu. Uwa¿ano, ¿e zbyt wiele ¿ada, aby ¿adaæ szczerze. Zarzucano mu ciasny fanatyzm, ob³udê i nieznajomosæ natury cz³owieka. Dla tych ludzi wyros³ych w tradycyjnym przeswiadczeniu, i¿ s³u¿a obronie polskosci i katolicyzmu, Polska koñczy³a siê z granicami posiad³osci, a wiara zaczyna³a poza nimi. Wed³ug niepisanej umowy do s³ug Koscio³a nale¿a³o utrzymywaæ ten uk³ad, strzec go niby harmonii wy¿szego porzadku, zapewniajacej stowarzyszonym pokój ziemski i nagrodê niebieska.
Ksiadz Siecheñ maci³ równowagê wypracowana przez wieki. Jego Kosció³ rozsadza³ misterne spoid³a i wiazad³a, ³aczace dwór z plebania. Wyrasta³ na drodze ogromnym cieniem, k³adac ten posêpny znak niby s³owo ostrze¿enia. Odwrócono siê wiêc od niego. Jedna z rodzin, najznaczniejsza w powiecie, poczê³a nawet czyniæ starania w kurii biskupiej, aby niewygodnego proboszcza przeniesiono z Sedelnik. Zbyt jednak ¿ywa zachowano tam pamiêæ o mi³osci, jaka zmar³y niedawno biskup obdarza³ ksiêdza Siechenia, podówczas swego kapelana, aby dano pos³uch doradczym podszeptom.
Nowy biskup, cz³owiek du¿ej wiedzy i równej skromnosci, nie chcia³ nawet dyskutowaæ tej sprawy. Uwa¿a³, ¿e w przeciwnym wypadku zniewa¿y³by pamiêæ swego poprzednika, którego smieræ tak niezwyk³a i swiêta otoczy³a ju¿ legenda. I gdy jeden z proboszczów odwa¿y³ siê wypowiedzieæ w obecnosci biskupa kilka krytycznych uwag o ksiêdzu Siecheniu, spotka³ siê z tak ostrym upomnieniem, i¿ zrozumiano, ¿e ani teraz, ani w najbli¿szej przysz³osci nie podobna liczyæ na pomyslne przeprowadzenie zamierzonego planu. Stanowisko proboszcza sedelnickiego sta³o siê w ten sposób silniejsze ni¿ kiedykolwiek.
Lecz on sam nie czu³ ¿adnego triumfu. Nie takich pragna³ zwyciêstw. Gdy z listu jednego z kolegów seminaryjnych dowiedzia³ siê o owych nieudanych intrygach w kurii, zrozumia³, ¿e wszystkie jego zamiary stworzenia wspólnej akcji przepad³y ostatecznie. Nie potrzebowa³ ju¿ obawiaæ siê wyraznego bojkotu. Ale nienaganna poprawnosæ, z jaka zacza³ siê teraz spotykaæ, nios³a mu wiêksze jeszcze osamotnienie ni¿ wpierw jawna w pewnym okresie niechêæ. Jaka¿ ulga w podobnym opuszczeniu by³oby ufaæ, ¿e ten z³y czas dzwiga w sobie ciê¿ar próby rzuconej przez Boga! Ale czy¿ nie by³oby pycha doszukiwaæ siê w nêdzy i cierpieniu znaku wybrania? Jak¿e wierzyæ, ¿e Bóg ka¿e licznym b³adziæ, aby mnie od b³êdu ocaliæ? ¯e na oczy wielu rzuca cieñ, aby moim daæ czujnosæ? A sercom odbiera oddech, ¿eby moje nape³niæ rytmem?
Po raz pierwszy zwatpi³ wówczas ksiadz Siecheñ o s³usznosci obranej drogi. Czy nie omyli³ siê przyjmujac swiêcenia? Czy nie wzia³ ciê¿aru ponad swoje si³y? Zaczê³a w tych dniach kie³kowaæ w nim nowa mysl: klasztor. Mo¿e ta cisza i spokój pomiêdzy murami odgradzajacymi od swiata mia³y byæ jego przeznaczeniem? Nie praca wsród ludzi, lecz ucieczka od nich?
Nie znajdowa³ jednak w sobie decyzji, która pozwoli³aby mu zrezygnowaæ ze wzruszeñ, jakie prze¿ywa³, gdy wyszed³szy w jesienny wieczór przed dom s³ysza³ wsród mg³y kryjacej ³aki krzyk dzikich kaczek lub kiedy w letnie po³udnie powietrze lekko dr¿a³o od brzêku kos. Ziemiê pod stopami, niebo nad g³owa - oto co musia³by porzuciæ. Wyrzec siê podmuchu przedwiosennego, czasu, gdy powietrze wch³aniajac s³odycz zakwitania jest tak lekkie i powiewne, jakby ca³e z zielonej przêdzy by³o utkane, odejsæ od nocy, z których jedne rzucaja trwogê, lecz inne moga ³askawie otworzyæ swoja g³êbiê slac dreszcz uspokojenia, nie, jak¿e odrzuciæ dobrowolnie to wszystko!
Przecie¿ jednego dnia drêczony watpliwosciami szczególnie bolesnie, czujac, ¿e na d³u¿sza walkê nie starczy mu si³, zdecydowa³ siê ksiadz Siecheñ z³o¿yæ prosbê o zwolnienie z dotychczasowych obowiazków. W ostatniej dopiero chwili, ju¿ w drodze do pa³acu biskupiego, porzuci³ ten zamiar.
Przyjecha³ do miasta wczesnym rankiem, po nieprzespanej nocy. Ledwie ujrza³, jeszcze z okien wagonu, bia³a wie¿ê klasztoru jezuickiego, ile¿ wspomnieñ wskrzesi³o w jego pamiêci miasto, w którym wkrótce po opuszczeniu seminarium spêdzi³ ca³y rok przy boku biskupa £u¿añskiego. By³ to czas, którego ka¿da godzinê, b³ogos³awi³ wielki starzec. Jak nigdy przedtem i potem zrozumia³ wówczas ksiadz Siecheñ si³ê przymierza cz³owieka z Bogiem, przymierza, w którym wszystko, cokolwiek istnieje na swiecie, mia³o swoje w³asciwe miejsce, tworzac owa wspania³a i wieczna budowê, która, jak kosció³ gotycki ¿arliwa wiarê, ucielesnia³a s³owa Aposto³a o madrym architekcie.
Na ranna mszê zaszed³ proboszcz do katedry